AI gedachten / AI thoughts

“Maar nu is het anders!” Is dat echt zo? Leven we met de opkomst van AI in een bijzonder tijdperk, of zullen historici van de 22^e eeuw onze opwinding met milde verwondering bekijken?

Ik ben deze serie blogs gestart omdat ik het belangrijk vind dat om de veranderingen als gevolg van AI in perspectief te zien. AI is voor de meesten van ons nogal nieuw dus het is niet makkelijk om duiding te kunnen geven aan al die nieuwigheid. Daarom heb ik ervoor gekozen om AI te vergelijken met andere innovaties die óók verstrekkende gevolgen hadden.

Een overzicht van de reis tot nu toe.

AI en auto’s (en middeleeuwers)

De verbrandingsmotor heeft onze wereld ingrijpend veranderd. De stoommachine gaf een voorzetje, maar de benzinemotor heeft enorme impact gehad op onze manier van leven, wonen en werken. In mijn eerste blog AI uitleggen alsof je een auto aan een Middeleeuwer uitlegt trek ik een parallel tussen AI en auto’s. Daarin stel ik mij voor hoe je iemand die nog nooit een auto heeft gezien kunt uitleggen dat auto’s geen zwarte magie zijn, maar gewoon te begrijpen zijn. En dan gaat het niet alleen om de techniek, maar ook om alles wat je erom heen moet organiseren om die wonderlijke ‘zelfrijdende boerenkar’ enigszins verantwoord te kunnen gebruiken.

De AI verordening en voedselveiligheid (en geletterdheid)

Gedurende een groot deel van de geschiedenis van de mens is voedselschaarste één van de belangrijkste thema’s geweest. We zijn geëvolueerd om zoet, vet en zout lekker te vinden en door te blijven eten alsof er de komende weken helemaal niets meer te vinden is. De innovaties die we hebben bedacht om die continue vrees voor hongersnood tegen te gaan vind je terug in de voedingsindustrie. Of alles daaraan even verantwoord is, kun je je afvragen gezien de obesitasepidemie, maar voedselveiligheid heeft zeker aan dat succes bijgedragen. Een goede reden om de AI Act met voedselveiligheidswetten te vergelijken.

De AI bubble en de internetbubbel (en rare toepassingen)

We hebben vrij recent nog een andere digitale revolutionaire innovatie bij de hand gehad: het internet. De basis van het internet zoals we het nu kennen is in de jaren 90 gemaakt, maar de economische en maatschappelijke kant van het huidige internet is op de restanten van de internetbubbel van het jaar 2000 gebouwd. Toen zou ook alles anders zijn! Eindeloze economische groei lag onder handbereik. Kortom, we zijn weer 25 jaar terug in de tijd.

AI en autoritjes (en fietsen)

De auto-metafoor werkt niet alleen fijn om de techniek van AI toe te lichten. Zodra een innovatie door voldoende mensen gebruikt wordt, worden negatieve bijeffecten op het milieu ook zichtbaar. In dit geval het energieverbruik. Of eigenlijk, de uitstoot die dat veroorzaakt. Dankzij een 19^e eeuwse econoom die het steenkoolgebruik in Engeland bestudeerde, weten we nu dat het zuiniger maken van AI onder de streep waarschijnlijk net zo weinig effect heeft als het zuiniger maken van auto’s of stoommachines. Jammer! Wat betekent dit voor ons? Het wel of niet gebruiken van AI is net zo’n dagelijkse keuze als het wel of niet op de fiets stappen.

Ook jammer: de vergelijking met paardenmest werkt niet.

Het verhaal gaat dat New York zich eind 19^e eeuw erg veel zorgen maakte over de hoeveelheid paardenmest. De verwachting was dat over 50 jaar elke straat bedolven zou zijn onder meters paardenmest. Het probleem verdampte toen auto’s en elektrische trams werden geïntroduceerd. Ik had deze vergelijking graag gebruikt, maar het blijkt nepnieuws.

AI en plastic (en sperziebonen)

De autometafoor, of beter, de oliemetafoor blijkt vruchtbaar. Olie wordt niet alleen in auto’s gebruikt maar ook om kunststof van te maken. (Wat overigens ook in belangrijke mate aan de voedselveiligheid heeft bijgedragen.) Probleem zijn natuurlijk microplastics die steeds hardnekkiger onze omgeving vervuilen. De parallel met AI drab (‘AI slop’, die ook AI zelf vergiftigt) is niet moeilijk te leggen: Als data ‘de nieuwe olie’ was, wat is AI dan?

Er komt meer

Er zijn nog genoeg AI onderwerpen die behandeld kunnen worden: discriminatie, mentale luiheid, vertrouwen, productiviteit, uitlegbaarheid, nepnieuws, noem maar op. Ook zijn er nog genoeg bekende innovaties uit het verleden die heel goed gebruikt kunnen worden in een vergelijking met AI: cartografie, de boekdrukkunst en het wiel, maar ook de zakjapanner, onderzeeërs en Maggi.

Genoeg materiaal dus. Ik ben benieuwd waar ik verder nog op uit ga komen – commentaar, verzoekjes of suggesties zijn welkom. Wat zou jij interessant vinden? Laat het weten!